Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur? Örnek Rehber
Trafik kazası yaşandığında çoğu sürücü ne yapacağını bilemediği için panikleyebiliyor. Oysa kaza tespit tutanağını doğru ve sakin biçimde doldurmak, hem sigorta sürecinin hızlı yürümesi hem de hak kaybı yaşamamak için çok önemli.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir ve Ne İşe Yarar?
Kaza tespit tutanağı, en az iki aracın karıştığı sadece maddi hasarlı trafik kazalarında tarafların kendi aralarında düzenlediği resmi belgedir. Bu tutanakta kazanın tarihi, yeri, tarafların beyanları, araç ve sigorta bilgileri ile kazanın oluş şekli yer alır. Sigorta şirketleri ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemi, kusur oranını belirlerken bu tutanak ve kaza fotoğraflarını temel alır.
Kaza Tespit Tutanağı Nereden Alınır?
Basılı kaza tespit tutanağı formunu genellikle sigorta şirketinizden, acentenizden veya bazı akaryakıt istasyonlarından temin edebilirsiniz. Ayrıca Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi ile Türkiye Sigorta Birliği sitelerinde standart tutanak formunun boş örneği yer alır, buradan çıktı alıp araçta hazır bulundurabilirsiniz.
Kaza Tespit Tutanağı Ne Zaman Doldurulur?
Bu tutanak sadece maddi hasarlı kazalarda ve taraflar kazanın oluş şekli konusunda uzlaşabiliyorsa doldurulur. Sürücü belgesiz veya yetersiz ehliyetli kullanım, alkol şüphesi, kamu aracı ya da kamu malına zarar, zorunlu trafik sigortası olmayan araç, yaralanma veya ölüm gibi hallerde mutlaka polis ya da jandarma çağrılır, taraflar kendi aralarında tutanak tutmaz. Kazadan sonra önce can güvenliğini sağlamak, araçları mümkünse işaretleyip fotoğraf çektikten sonra kenara almak, ardından tutanağı doldurmak en doğru sıradır.
Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur? Adım Adım
Tutanağı doldururken amacınız, kazayı olabildiğince net ve tarafsız şekilde kâğıda aktarmaktır. Form üzerinde numaralandırılmış alanlar bulunur, bu alanlar kazanın saati ve yerinden, sürücü bilgilerinden, araç ve sigorta detaylarından krokiye ve imzalara kadar tüm bilgileri kapsar.
Adımlar şöyledir:
- Güvenliği sağlayın ve fotoğraf çekin: Kazadan sonra ilk iş, dörtlüleri yakıp reflektör koyarak ortamı güvenli hale getirmektir. Araçların ve yolun farklı açılardan net fotoğraflarını çekmek, hem tutanak hem kusur değerlendirmesi için çok değerlidir.
- Tarih, saat ve kaza yerini yazın: Formun üst kısmındaki ilgili alanlara kazanın tarihi, saati, il, ilçe, mahalle, cadde ve sokak bilgisini eksiksiz yazın. Bu bilgiler, dosyanın hangi kazaya ait olduğunu ayırt etmek için temel veridir.
- Sürücü ve araç bilgilerini doldurun: Her sürücü kendi bölümüne adı soyadı, kimlik numarası, ehliyet numarası, adres ve telefonunu, ayrıca aracın plakasını, marka modelini ve kullanım şeklini yazar. Bilgilerin ehliyet ve ruhsatla birebir aynı olmasına özen gösterin.
- Sigorta ve poliçe bilgilerini ekleyin: Zorunlu trafik sigortası poliçe numarası, sigorta şirketi unvanı ve varsa yeşil kart bilgileri dikkatle yazılmalıdır. Eksik ya da yanlış poliçe bilgisi, hasar dosyasının açılmasını geciktirebilir.
- Kaza kroki ve sürücü görüşlerini yazın: Kaza anını gösteren basit ama anlaşılır bir kroki çizip cadde isimlerini, yönleri ve araçların konumunu işaretleyin. Her sürücü kendi kaza anlatımını yazmalı, gerekirse ek kâğıt ya da dijital kayıtlar da kullanılmalıdır.
- İmzaları atın ve kopyaları paylaşın: Her iki sürücü de formun alt kısmını imzalar, imzalanmamış tutanak geçerli sayılmaz. Tutanak ve fotoğrafların birer kopyasını saklayın ve sigorta şirketinize iletin.
Üst Kısım: Araç Bilgileri Nasıl Yazılır?
Tutanağın üst bölümünde her araç için ayrı kutular halinde sürücü ve araç bilgilerinin istendiği alanlar bulunur. Burada ad soyad, kimlik numarası, ehliyet sınıfı ve numarası, adres, telefon gibi kişisel bilgiler yer alırken, araç için plaka, şasi numarası, marka model ve kullanım şekli yazılır. Aynı bölümde zorunlu trafik sigortası poliçe numarası, sigorta şirketi adı ve poliçe başlangıç, bitiş tarihleri de istenir.
Orta Kısım: Kaza Detayları ve Kroki Çizimi
Orta bölümde önce kazanın tarihi, saati ve bulunduğu yer bilgileri ile varsa görgü tanıklarının isim ve iletişim bilgileri yer alır. Ardından her araç için, ilk darbe noktasının ok işaretiyle gösterildiği küçük araç şemaları bulunur; bu kısım, hasarın nereden geldiğini anlamak için önemlidir. Kroki alanında ise yolun şematik çizimi, yol çizgileri, kavşak, ışık, levha gibi unsurlar ve araçların çarpışma anındaki konumları gösterilir.
Alt Kısım: İmza İşlemleri ve Onaylama
Tutanağın alt bölümünde sürücü beyanlarının yazıldığı alan ve hemen altında imzaların yer aldığı kısım bulunur. Beyan ve kroki, kazanın nasıl gerçekleştiğine dair uzlaşılmış bir olay anlatımı niteliğindedir; imza atarak bu anlatımı onaylamış olursunuz. İmzalar atıldıktan sonra tutanağın ön yüzünde yer alan bilgiler üzerinde değişiklik yapılmaması gerekir, uyuşmazlık varsa hem Türk sisteminde hem Avrupa kaza formlarında polis çağrılması önerilir. Dijital tutanaklarda ise imza, mobil uygulama ekranı üzerinden alınır ve sistem tarafından elektronik olarak kaydedildiği için klasik imza ile aynı hukuki değere sahiptir.
Kaza Tespit Tutanağında Yapılan Yaygın Hatalar
Birçok sürücü tutanağı hızlıca doldurup kurtulmak istediği için küçük ama kritik hatalar yapabiliyor. Bu hatalar, kusur oranının aleyhinize çıkmasına veya dosyanın uzamasına yol açabiliyor.
En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Kroki çizmeyi ihmal etmek: Sadece yazılı beyan verip kroki boş bırakıldığında, kazanın tam olarak nasıl gerçekleştiği dışarıdan bakana net görünmez ve yorum payı artar.
- Kutucukları yanlış veya eksik işaretlemek: Formdaki ihlal kutucukları, hangi tarafın hangi kuralı ihlal ettiğini göstermek için çok önemlidir; yanlış işaretleme kusur dağılımını doğrudan etkileyebilir.
- Eksik veya yanlış kimlik ve poliçe bilgisi: Hatalı plaka, yanlış poliçe numarası ya da eksik iletişim bilgisi, dosyanın bulunmasını ve kusur oranı bildiriminin yapılmasını zorlaştırır.
- İmzalamadan sigortaya göndermek: Her iki sürücü de imzalamadıkça tutanak resmen geçerli sayılmaz; bazen taraflardan biri formu alıp imzalamadan ayrıldığında dosya açılamayabilir.
Kaza Tespit Tutanağı Olmadan Ne Yapılır?
Bazı durumlarda taraflar tutanak tutamadan da kazayı sonlandırmış olabilir ya da kaza yaralanmalı, ölümlü olduğu için polis tutanağı tutulmuş olabilir. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda zaten kolluk kuvvetleri kaza raporu düzenler ve bu rapor, sigorta süreçlerinde kaza tespit tutanağı yerine geçer. Sadece maddi hasarlı bir kazada tutanak tutulmadıysa, sigorta şirketi kaza fotoğrafları, tanık anlatımları, servis ve eksper raporları ile dosyayı değerlendirmeye çalışacaktır.
Tek Taraflı Kaza Tespit Tutanağı Geçerli mi?
Türkiye’de kullanılan standart maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı, en az iki aracın karıştığı kazalar için tasarlanmıştır. Tek araçlı kazalarda, özellikle kasko hasarları için genelde polis veya jandarma tarafından düzenlenen tutanak, fotoğraflar ve eksper raporları kullanılır. Avrupa’da kullanılan bazı kaza formlarının tek araçlı olaylarda da doldurulabileceği belirtilse de, Türkiye’deki resmi kaza tespit tutanağı mantığı temel olarak iki taraflı anlaşmaya dayanır.
Mobil İmza ile Tutanak Nasıl Onaylanır?
Dijital kaza tespit tutanağı oluştururken kimlik doğrulaması e-Devlet hesabınız üzerinden yapılır ve e-Devlet, mobil imza yöntemini destekler. Önce mobil imza ile e-Devlet mobil uygulamasına giriş yaparsınız, ardından arama bölümünden kaza tutanağı hizmetini açarsınız. Bu hizmet içinde kazaya karışan araçların bilgileri, kaza senaryosu ve fotoğraflar girilir ve işlem sonunda sistemdeki elektronik onayınızla tutanak tamamlanmış olur.
e-Devlet'ten Kaza Tutanağı Sorgulama
Daha önce düzenlenen kaza tespit tutanaklarını e-Devlet üzerinden görmek mümkündür. Bu hizmet, özellikle kolluk kuvvetlerince düzenlenen tutanaklara ve yeni dijital tutanaklara erişim sağlar.
e-Devlet üzerinden sorgulamak için izleyebileceğiniz temel adımlar şunlardır:
- e-Devlet hesabınıza giriş yapın: T.C. kimlik numaranızla, şifre, internet bankacılığı, elektronik imza veya mobil imza seçeneklerinden biriyle sisteme girin.
- İlgili hizmeti arayın: Arama kutusuna maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı sorgulama yazdığınızda, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi ile entegre çalışan sorgulama ekranına ulaşabilirsiniz.
- Tutanaklarınızı görüntüleyin: Hizmet ekranında, belirli bir tarihten sonra tutulmuş ve sistemine işlenmiş kazalara ait tutanakları listeleyebilir, detaylarını ve kusur oranını görebilirsiniz.
TRAMER'den Hasar Kaydı Nasıl Görülür?
TRAMER olarak bilinen Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, araçların poliçe ve hasar bilgilerini saklayan ulusal veri tabanıdır. Bir aracın geçmişte hangi kazalara karıştığını, hangi tarihte hangi tutanakların düzenlendiğini ve hangi sigorta şirketlerinin devreye girdiğini bu sistem üzerinden öğrenebilirsiniz. Bu hem kendi aracınızın dosyalarını takip ederken hem de ikinci el araç alırken büyük avantaj sağlar.
Kaza Tespit Tutanağı Sonrası Ne Yapılmalı?
Tutanak doldurulup imzalandıktan sonra süreç aslında yeni başlar. Önce tutanak ve fotoğrafların birer kopyasını güvenli biçimde saklayın, ardından kendi sigorta şirketinizle iletişime geçerek hasar ihbarı yapın. Sigorta şirketleri tutanağı ve fotoğrafları SBM sistemine yükledikten sonra kusur oranı değerlendirmeleri yapılır ve sonuç, cep telefonu ya da e-posta ile taraflara bildirilir. Bu aşamadan sonra eksper ataması, onarım planı ve gerekirse ikame araç gibi süreçler devreye girer.
Sigorta Şirketine Hangi Belgeler Verilir?
Sigorta şirketine ne kadar eksiksiz belge sunarsanız, hasar dosyasının o kadar hızlı sonuçlanmasını sağlarsınız. Zorunlu trafik sigortası kapsamında istenen evraklar şirketten şirkete küçük farklılıklar gösterse de ana çerçeve benzerdir.
Genelde talep edilen başlıca belgeler:
- Kaza tespit tutanağı ve fotoğraflar: Islak imzalı veya dijital onaylı tutanak ile kaza yerini ve araç hasarlarını gösteren fotoğraflar dosyanın omurgasını oluşturur.
- Sürücü belgesi ve ruhsat fotokopileri: Araç kimin üzerine kayıtlı, aracı kim kullanıyordu gibi soruların cevabı için ehliyet ve ruhsat fotokopisi mutlaka istenir.
- Trafik sigortası poliçe fotokopisi: Hangi sigorta şirketinin hangi poliçesi devreye girecek, teminat limitleri nelerdir gibi konular poliçenin ibrazıyla netleşir.
- Varsa kolluk raporları ve alkol raporu: Polis veya jandarma tarafından tutulan raporlar ile alkol tespit raporu, özellikle yaralanmalı kazalarda ve kiralık araçlarda önemli delil niteliğindedir.
- Kiralık araçta kaza söz konusu ise kira sözleşmesi: Aracı kiraladığınız firma ile imzaladığınız kira sözleşmesi, sorumluluğun kimde olduğunu ve sigorta kapsamını gösterdiği için mutlaka dosyaya eklenir.
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?
Sigorta şirketleri, tutanağın SBM sistemine girilmesini takip eden üç iş günü içinde her araç için kusur oranı değerlendirmesi yapar. Bu oranlar, sistemsel olarak sıklıkla yüzde sıfır, yüzde yirmi beş, yüzde elli, yüzde yetmiş beş ve yüzde yüz gibi değerler şeklinde karşımıza çıkar ve hangi tarafın ne kadar sorumlu olduğunu gösterir. Şirketler aynı oranda uzlaşırsa dosya sonuçlanır, farklı görüşler varsa dosya kaza kusur değerlendirme komisyonuna gider ve birkaç gün içinde nihai oran belirlenir.
Hasar Tespiti Ne Kadar Sürer?
Kusur oranı ve hasar tespiti, birbirine bağlı ama ayrı süreçlerdir. Önce tutanak ve fotoğraflar üzerinden kusur oranı netleştirilir, eş zamanlı olarak sigorta şirketi eksper görevlendirerek aracın onarım maliyetini tespit eder. Uygulamada eksper incelemesinin genellikle yedi ile on beş iş günü arasında tamamlandığı, sonrasında ise mevzuata göre eksiksiz belgelerin sigorta şirketine ulaşmasından itibaren yaklaşık sekiz iş günü içinde tazminat ödemesinin yapılması gerektiği kabul edilir.
Kiralık Araçta Kaza Yaparsam Ne Olur?
Kiralık araçla kaza yaptığınızda hem genel trafik kuralları hem de kira sözleşmesinin özel şartları aynı anda devreye girer. İlk yapılacaklar her zamanki gibi can güvenliğini sağlamak, gerekirse acil yardım çağırmak ve kaza tespit tutanağını ya da kolluk tutanağını düzenlemektir. Ardından, kiralama şirketini en kısa sürede arayıp kazayı bildirmeli ve size söyledikleri prosedürü harfiyen uygulamalısınız; çoğu firma, tutanak ve fotoğraflar dışında alkol raporu, sürücü belgesi ve sözleşme bilgilerini de ister. Kusur durumunuz, satın aldığınız ek güvenceler ve kira sözleşmesindeki hükümler, hasarın ne kadarını sizin, ne kadarını sigorta veya kiralama şirketinin karşılayacağını belirler.
Budget Araçla Kaza Durumunda İzlenecek Adımlar
Budget ile kiraladığınız araçla kaza yaptığınızda dikkat etmeniz gereken adımlar, hem genel hukuk kuralları hem de Budget genel kiralama koşulları ile belirlenir. Bu koşullara göre, yanlış hareket etmeniz halinde satın aldığınız güvencelerin geçersiz sayılması ve hasarın sizden talep edilmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle kaza anında soğukkanlı kalıp sözleşmede yazan adımları uygulamak büyük önem taşır.
Budget araçta kaza sonrası tipik adımlar:
- Aracı yerinden oynatmadan kaza tespitini yapın: Mümkünse aracın yerini değiştirmeden fotoğrafları çekin ve kazanın şekline uygun kaza tespit tutanağı düzenleyin veya en yakın polis ya da jandarma birimine başvurun.
- Kolluk raporlarını alın: Özellikle yaralanmalı, tek taraflı bariyere çarpma gibi olaylarda polis ya da jandarma tarafından düzenlenen kaza, hırsızlık ve alkol tespit raporlarının alınması Budget koşullarında açıkça zorunlu tutulur.
- Budget çağrı merkezini arayın: Yirmi dört saat hizmet veren Budget iletişim merkezi numarasını arayarak kazayı hemen bildirin; aksi halde güvencelerin devre dışı kalabileceği sözleşmede belirtilmektedir.
- Araç teslim formunu eksiksiz doldurun: Kiralama başlangıcında ve iadesinde araç teslim alma ve teslim etme formlarının doldurulup imzalanması, hasarın ne zaman oluştuğunu netleştirdiği için hem sizin hem firmanın haklarını korur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur?
Önce kazanın tarihini, saatini ve yerini tutanakta ilgili alanlara yazarsınız. Her iki sürücü de kendi bölümüne kimlik, ehliyet, araç ve sigorta bilgilerini ruhsat ve poliçe üzerinden eksiksiz aktarır. Orta bölümde araçların darbe noktalarını işaretleyip kaza krokisini çizer, alt kısma kısa ve net bir kaza anlatımı yazarsınız. Son olarak her iki sürücü de formu okuyup anlaştığından emin olduktan sonra imzalar, imzasız tutanak geçerli sayılmaz.
Kaza tespit tutanağı olmadan hasar ödemesi alabilir miyim?
Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda polis ya da jandarma tarafından tutulan resmi kaza raporu, sigorta açısından kaza tespit tutanağı yerine geçebilir. Sadece maddi hasarlı bir kazada ise sigorta şirketleri genelde tutanak ya da kolluk raporu olmadan hasarı değerlendirmek istemez, istisna durumlarda fotoğraf ve eksper raporu gibi ek delillerle dosya yürütmeye çalışabilir.
Kaza tutanağını sadece bir taraf doldurabilir mi?
Formu fiziksel olarak bir kişi yazsa da, tutanağın geçerli olabilmesi için iki tarafın da beyanına yer verilmesi ve her iki sürücünün de imza atması gerekir. Diğer tarafın imza atmaktan kaçtığı durumlarda, tek taraflı form doldurup imzalasanız bile bu belge sigorta sisteminde tam anlamıyla anlaşmalı kaza tespit tutanağı gibi işlemeyebilir. Böyle bir durumda polisi çağırmak ve resmi kaza raporu düzenlenmesini istemek en güvenli yoldur.
Kaza tespit tutanağı nereden alınır?
Basılı formu sigorta acentenizden, sigorta şirketinizden veya bazı akaryakıt istasyonlarından ücretsiz alabilirsiniz. Ayrıca Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi ile Türkiye Sigorta Birliği internet sitelerinde standart formun boş örneği PDF olarak bulunur, çıktısını alıp aracınızda saklayabilirsiniz.
e-Devlet'ten kaza tutanağı nasıl sorgulanır?
e-Devlet hesabınıza giriş yaptıktan sonra arama çubuğuna maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı sorgulama yazmanız yeterlidir. Açılan hizmet ekranında, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi entegrasyonu ile sistemde kayıtlı tutanaklarınız listelenir. Buradan kazaya ait tutanak detaylarını, kusur oranını ve varsa itiraz süreçlerini görüntüleyebilirsiniz.
Kaza tutanağında hata yaparsam ne olur?
Kaza tespit tutanağı, özel evrak niteliğinde resmi bir belgedir ve gerçeğe aykırı düzenlenmesi hukuki sorumluluk doğurabilir. Küçük yazım hataları genelde sorun olmaz, ancak kazanın oluş şeklini değiştirecek nitelikte yanlış beyanlar kusur oranınızı doğrudan etkiler. SBM sistemi kusur oranını belirledikten sonra belirli süre içinde itiraz hakkınız vardır; bu sürede ek fotoğraf, tanık beyanı gibi belgeler sunarak düzeltme talep edebilirsiniz.
Kaza tutanağını imzaladıktan sonra iptal edilebilir mi?
İmzalanmış bir kaza tespit tutanağı, kazanın taraflarca kabul edilmiş resmi kaydıdır ve geriye dönük olarak basitçe iptal edilmesi mümkün değildir. Ancak tutanağa dayanılarak belirlenen kusur oranına hem SBM sistemi üzerinden hem de sigorta şirketi nezdinde itiraz edebilirsiniz. İtirazınızda, kazanın aslında farklı geliştiğini gösteren ek deliller sunmanız beklenir; sadece pişman oldum demek yeterli olmayacaktır.
Kiralık araçta kaza yaptım, tutanak nasıl doldurulur?
Kiralık araçta da tutanak, normal araçta olduğu gibi aynı standart forma göre doldurulur. Fark olarak, araç bilgilerinde kiralama şirketinin unvanı sigortalı kısmında yer alır ve çoğu firma, kira sözleşmesi numarasının da belirtilmesini ister. Kazadan hemen sonra kiralama şirketini arayıp yönergelerini almanız, hangi belgelerin gerektiğini ve tutanakta özellikle hangi bilgilerin yazılması gerektiğini netleştirir.
Mobil imza ile kaza tutanağı onaylanır mı?
Evet, e-Devlet mobil uygulaması üzerinden dijital kaza tespit tutanağı oluştururken mobil imza ile giriş ve kimlik doğrulaması yapabilirsiniz. Mobil imza ile sisteme girdikten sonra kaza tutanağı hizmeti içinde bilgileri doldurur ve sistem üzerinden elektronik olarak onaylarsınız. Bu şekilde oluşturulan tutanak, SBM sistemine aktarılır ve hukuken geçerli kabul edilir.
Kusursuz olduğum halde tutanak doldurmalı mıyım?
Kendinizi tamamen kusursuz görseniz de, kazaya karıştıysanız tutanak tutmak sizin yararınıza olur. Kusursuz olduğunuz iddiasını, sigorta şirketleri kaza tespit tutanağı, fotoğraflar ve trafik kuralları çerçevesinde değerlendirir; yazılı ve görsel kayıt yoksa haklı olsanız bile bunu ispat etmeniz güçleşir. Tutanakta beyanınızı açıkça yazıp ilgili kutucukları doğru işaretleyerek, kusursuz olduğunuzu destekleyen güçlü bir dosya oluşturursunuz.