Mardin Gezilecek Yerler: Taş Evlerin ve Medeniyetlerin Şehri
Mardin, Mezopotamya Ovası’na tepeden bakan taş evleri, Süryani manastırları, camileri ve dar sokaklarıyla Anadolu’nun en karakterli şehirlerinden biri. Aynı anda hem Anadolu’yu hem Mezopotamya’yı hissedebileceğiniz nadir yerlerden. Yüzyıllar boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı için şehrin her köşesinde farklı bir kültürle karşılaşırsınız.
Mardin'e Nasıl Gidilir? Ulaşım Rehberi
Mardin’e en pratik ulaşım yolu uçak. Mardin Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 13 ile 20 kilometre uzaklıkta ve havalimanından merkeze belediye otobüsü, servis, minibüs ve taksiyle ulaşım mümkün. Türkiye’nin pek çok şehrinden Mardin’e otobüs seferi de bulunuyor ve otogar, yeni şehir kısmına yakın konumda. Kendi aracınızla gelecekseniz Güneydoğu’nun diğer şehirleriyle bağlantı yolları oldukça rahat, bu sayede Mardin’i geniş bir rota içine kolayca dahil edebilirsiniz.
Mardin'de Kaç Gün Kalınmalı?
Sadece Eski Mardin’i gezmek, birkaç müze ve medreseyi görmek için iki gün yeterli. Ancak Dara Antik Kenti, Deyrulzafaran Manastırı, Midyat ve belki Hasankeyf’i de plana eklemek isterseniz en az üç ya da dört günü ayırmak çok daha rahat olur. Yavaş şehir havasını hissetmek, taş evler arasında sakin sakin dolaşmak ve teraslarda uzun kahvaltılar yapmak istiyorsanız acele etmemek en güzeli. Özellikle fotoğraf çekmeyi seviyorsanız gün doğumu ve gün batımı için fazladan zaman planlamak iyi bir fikir.
Eski Mardin: Taş Evleri ve Tarihi Sokaklar
Eski Mardin, sarı kalker taşından yapılmış teraslı evleri ve basamaklı dar sokaklarıyla şehrin kalbi. Geleneksel Mardin evleri ve merkez yerleşim alanı 1979 yılında kentsel sit alanı ilan edilerek koruma altına alınmış, bu sayede siluet büyük ölçüde aynı kalmış durumda. Ulu Cami çevresi, çarşılar ve tarihi hanlar yürüyerek rahatça gezilebilecek mesafede. Kentin teras kafeleri ve çatı restoranları, özellikle akşamüstü Mezopotamya manzarasını izlemek için en keyifli duraklar.
Mardin Taş Evleri Nasıl Gezilir?
Taş evleri tanımanın en iyi yolu Eski Mardin sokaklarında bolca yürümek. Zinciriye Medresesi’nin çevresindeki çıkmaz sokaklar, farklı dönemlerden kalma avlulu evleri yakından görebileceğiniz bölümler sunar. Birçok taş konak bugün butik otel ya da kafe olarak hizmet verdiği için iç avlularını görme şansı da yakalayabilirsiniz. Rehberli yürüyüş turları, evlerin mimarisini ve kapı tokmaklarındaki sembolleri anlamak için oldukça faydalı olabilir.
Zinciriye Medresesi: Artuklu Mimarisinin İncisi
Eski Mardin’in en etkileyici yapılarından biri olan Zinciriye Medresesi, 14. yüzyıldan beri şehre hâkim bir tepede ayakta. Artuklu dönemine ait bu medrese, geniş avlusu, kubbeleri ve taş işçiliğiyle Mardin siluetinin vazgeçilmez parçası. Medresenin terasından Mezopotamya Ovası’na bakan manzara özellikle gün batımında unutulmaz kareler sunuyor.
Kasımiye Medresesi ve Manzara Terası
Merkeze çok uzak olmayan Kasımiye Medresesi, Mardin’deki en büyük medreselerden biri olarak bilinir. Kesme taşla inşa edilmiş iki katlı yapı, avlusundaki havuz ve su yolu ile hayatın döngüsünü simgeleyen bir tasarıma sahip. Ovaya tamamen açık cephesi sayesinde hem gündüz hem akşam manzara izlemek için harika bir teras sunar. Özellikle Eski Mardin’i gün içinde gezip gün batımını burada karşılamak güzel bir plan olur.
Deyrulzafaran Manastırı Nerede ve Nasıl Gidilir?
Deyrulzafaran Manastırı, Mardin merkeze çok uzak olmayan bir tepede, şehre hâkim bir noktada bulunuyor. Yaklaşık bin altı yüz yıllık geçmişe sahip bu Süryani manastırı bugün de aktif olduğu için belirli saatler dışında ziyaretçi kabul edilmiyor, girişler rehber eşliğinde yapılıyor. Merkezden manastıra taksiyle ya da tur araçlarıyla gitmek en pratik yöntem, toplu taşıma seçenekleri sınırlı. Ziyaret öncesinde ibadet saatlerini ve güncel ziyaret koşullarını kontrol etmekte fayda var.
Mor Gabriel Manastırı Ziyaret Edilmeli mi?
Midyat’ın güneydoğusunda, meşe ağaçlarıyla çevrili bir tepede yer alan Mor Gabriel Manastırı, dünyanın en eski Süryani manastırlarından biri kabul ediliyor. Mardin merkezden mesafesi nedeniyle bazı ziyaretçiler bu rotayı atlıyor ancak aslında eşsiz taş işçiliği ve atmosferiyle yolculuğa kesinlikle değen bir durak. Manastıra genellikle Midyat üzerinden gidiliyor ve girişte rehberler tarihi bölümleri anlatarak kısa bir tur yaptırıyor. Bölgenin çok kültürlü yapısını görmek isteyenler için Mor Gabriel, listenin üst sıralarında olmalı.
Mardin Müzesi: Mezopotamya Koleksiyonu
Eski Mardin’de tarihi bir yapıda hizmet veren Mardin Müzesi, şehrin ve çevre bölgenin binlerce yıllık tarihini bir arada görebileceğiniz bir nokta. Müzede M.Ö. 4000’li yıllardan 7. yüzyıla kadar uzanan arkeolojik eserler ile günlük yaşamı anlatan etnografik koleksiyonlar sergileniyor. Beslenme ve savunma temalı bölümler, Mezopotamya’da tarımın ve el sanatlarının nasıl geliştiğini anlaşılır bir şekilde sunuyor. Mardin’i daha bilinçli gezmek için müzeyi ilk duraklarınızdan biri yapmak çok faydalı olur.
Dara Antik Kenti: Roma Dönemi Kalıntıları
Mardin’in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusundaki Oğuz köyü sınırlarında yer alan Dara Antik Kenti, Roma döneminde askeri garnizon olarak kurulmuş önemli bir yerleşim. Kaya mezarları, dev su sarnıçları, surlar ve açık hava nekropol alanı bugün hâlâ görülebiliyor. Son yıllarda yapılan kazılarda büyük bir su kanalı ve yeni yapı kalıntıları ortaya çıkmış durumda. Mardin merkezden özel araçla gitmek en rahatı, bazı günler tur şirketleri ve minibüsler de bölgeye sefer düzenliyor.
Midyat'ta Gezilecek Yerler: Gümüş İşçiliği Merkezi
Midyat, taş konakları ve telkari adı verilen ince gümüş işçiliğiyle tanınan bir ilçe. Mardin merkezden karayoluyla yaklaşık bir saatlik mesafede yer alıyor. Tarihi Midyat evlerinin bulunduğu eski ilçe kısmında dar sokaklarda dolaşırken hem Müslüman hem Süryani yapılarını yan yana görebilirsiniz. Gümüş atölyeleri, hediyelik alışverişi yapmak isteyenler için en doğru adreslerden.
Midyat için kısa bir gezi planı yapmak isterseniz şu duraklara zaman ayırabilirsiniz:
- Midyat Konukevi ve çevresindeki taş konaklar
- Eski çarşı ve telkari atölyeleri
- Mor Gabriel’e giden yol üzerindeki köy manzaraları
Hasankeyf Mardin'den Ne Kadar Uzakta?
Batman il sınırları içindeki Hasankeyf, Mardin’den karayoluyla ortalama 110 kilometre uzaklıkta ve yol durumuna göre yaklaşık bir buçuk iki saat sürüyor. Ilısu Barajı sonrasında eski yerleşimin önemli kısmı sular altında kalsa da, taşınan tarihi yapılar ve yeni düzenlenen mesire alanlarıyla bölge ziyaretçi çekmeye devam ediyor. Mardin’den günübirlik turla gitmek mümkün, kendi aracınız varsa Midyat ya da Batman ile birleştirerek daha geniş bir rota oluşturabilirsiniz.
Mardin'de Ne Yenir? İçli Köfte ve Kaburga Dolması
Mardin mutfağı, Arap, Kürt, Süryani ve Türk etkilerinin birleştiği çok zengin bir mutfak. Baharatların dengeli kullanımı, uzun pişen et yemekleri ve hamur işleri öne çıkıyor. Özellikle içli köfte ve kaburga dolması birçok yerde karşınıza çıkacak imza lezzetler arasında.
Şehirde mutlaka tatmak isteyebileceğiniz bazı yemekler:
- İçli köfte: Dışı ince bulgur hamuru, içi cevizli kıyma harcıyla doldurulmuş, haşlanarak ya da kızartılarak servis edilen doyurucu bir lezzet.
- Kaburga dolması: Kuzu kaburganın içi baharatlı iç pilavla doldurulup uzun süre fırınlandığı, özel gün yemeği sayılan gösterişli bir ana yemek.
- Sembusek: Kapalı lahmacuna benzeyen, içi kıymalı harçla doldurulan küçük hamur pideler. Özellikle akşamüstü atıştırmalığı olarak sıkça tercih ediliyor.
- İkbebet: Haşlanmış içli köftenin Mardin’e özgü bir çeşidi. Daha yumuşak dokulu, hafif ve bol limonla çok yakışan bir yemek.
- Süryani şarabı ve bademli tatlılar: Bölgedeki bağcılık kültürünü yansıtan içecekler ve badem, pekmez, susamla hazırlanan tatlılar sofrayı tamamlıyor.
Mardin'de Alışveriş: Geleneksel Pazar ve Çarşılar
Mardin’de alışverişin kalbi Eski Mardin çarşıları. Daracık sokaklarda sıralanan bakırcılar, baharatçılar, kahveciler ve gümüşçüler hem görsel hem kokusal bir şölen sunuyor. Ulu Cami çevresindeki dükkanlarda sabun, kahve ve çeşitli yöresel ürünler bulabilirsiniz. Midyat ise gümüş telkari takılar ve el yapımı süs eşyaları almak için ideal.
Alışveriş için öne çıkan ürünlerden bazıları:
- Telkari gümüş takılar ve tespihler
- Bademli sabunlar ve kokulu zeytinyağlı sabunlar
- Menengiç kahvesi ve dibek kahvesi
- Süryani şarabı ve üzüm pekmezi
- El dokuması kilim ve küçük halılar
Mardin'de Nerede Kalınır? Taş Otel Önerileri
Mardin’de konaklama denince ilk tercih genellikle Eski Mardin’deki taş butik oteller oluyor. Bu otellerde kaldığınızda sabah uyandığınız anda karşınızda Mezopotamya Ovası’nı görmek büyük bir ayrıcalık. Ulu Cami, Zinciriye Medresesi ve çarşılara yürüyerek ulaşabileceğiniz bir konum seçerseniz gün içinde sürekli araç kullanma ihtiyacınız azalır. Yeni şehir kısmında ise daha modern, zincir otel seçenekleri bulunuyor, bütçenize ve beklentinize göre tercih yapabilirsiniz.
Mardin'i Hangi Mevsimde Gezmek Daha İyi?
Mardin’de yaz ayları oldukça sıcak geçtiği için özellikle temmuz ve ağustosta öğle saatlerinde dışarıda uzun süre kalmak zorlayıcı olabilir. Bahar ayları olan nisan ve mayıs, hem ılıman hava hem de doğanın canlanması sayesinde gezmek için en ideal dönemler arasında. Sonbaharda eylül ve ekim de hem hava sıcaklığı hem kalabalık seviyesi açısından oldukça konforlu. Kış aylarında zaman zaman kar yağışı ve soğuk hava görülse de taş evler arasında fotoğraf çekmek için farklı bir atmosfer sunar.
Mardin'de Araç Kiralamak Gerekli mi?
Sadece Eski Mardin’i gezmeyi planlıyorsanız araç kiralamak şart değil, pek çok yere yürüyerek ulaşabilirsiniz. Ancak Dara Antik Kenti, Deyrulzafaran, Midyat, Mor Gabriel ve Hasankeyf’i de rotanıza eklemek isterseniz araç kiralamak ciddi anlamda zaman kazandırır. Mardin Havalimanı’nda ve şehir merkezinde Budget ofisleri bulunuyor, fiyatlar sezon ve araç tipine göre değişiyor. Toplu taşıma ve turlarla da gezebilirsiniz ama özellikle çocuklu aileler ve geniş gruplar için kiralık araç daha konforlu bir seçenek.
Budget ile 1 Günlük Mardin Taş Evler Turu
Zamanınız kısıtlıysa ve araçla rahat hareket etmek istiyorsanız, Budget’tan Mardin Havalimanı ya da Kızıltepe ofislerinden araç kiralayarak kompakt bir günlük rota oluşturabilirsiniz. Bu sayede valizinizi otele bırakıp tüm günü Eski Mardin ve yakın çevresine ayırabilirsiniz.
Örnek bir günlük program şöyle olabilir:
- Sabah: Otele yerleşip Mardin Müzesi ve çevresini gezmek, ardından Ulu Cami ve tarihi çarşılarda yürüyüş.
- Öğle: Çarşıda yerel bir lokantada içli köfte, sembusek ve yöresel ev yemekleriyle öğle molası.
- Öğleden sonra: Zinciriye Medresesi ve Kasımiye Medresesi ziyaretleri, teraslardan Mezopotamya manzarası eşliğinde kahve molası.
- Akşam: Eski Mardin’de taş bir restoranda kaburga dolması veya tandır deneyimi, ardından ışıklar altında kısa bir gece yürüyüşü.
Budget ile 2 Günlük Mardin ve Midyat Turu
İki gününüz varsa ve biraz daha geniş bir rota istiyorsanız yine Budget üzerinden alacağınız araçla hem Mardin merkez hem Midyat ve çevresini konforlu şekilde gezebilirsiniz. Araç kiralama, çarşıdan çarşıya koşmak yerine zamanınızı manzara ve lezzetlere ayırmanızı sağlar.
İki günlük örnek rota:
- 1. gün: Sabah Eski Mardin’de yürüyüş, Mardin Müzesi, Ulu Cami, çarşılar, Zinciriye ve Kasımiye Medresesi. Akşam taş konakta konaklama ve teraslı bir restoranda yemek.
- 2. gün: Sabah Deyrulzafaran Manastırı ziyareti, ardından araçla Dara Antik Kenti’ne geçiş ve kaya mezarlarını keşif. Öğleden sonra Midyat’a hareket, eski Midyat sokakları ve telkari atölyeleri, vaktiniz uygunsa Mor Gabriel Manastırı ziyaretini ekleme. Akşam Mardin’e dönüş veya Midyat’ta konaklama.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Mardin'de mutlaka görülmesi gereken yerler hangileri?
İlk kez gelenler için Eski Mardin sokakları, Zinciriye ve Kasımiye medreseleri, Mardin Müzesi ve Ulu Cami olmazsa olmazlar arasında. Zamanınız yetiyorsa Deyrulzafaran Manastırı, Dara Antik Kenti ve Midyat’ı da rotaya eklemek şehri çok daha iyi tanımanızı sağlar. Tarih ve inanç turizmiyle ilgilenenler için Mor Gabriel Manastırı da mutlaka görülmesi gereken yerlerden.
Mardin'i gezmek için kaç gün yeterli?
Sadece Eski Mardin’i gezmek için iki gün çoğu kişi için yeterli olur. Ancak çevre ilçeleri ve önemli manastırları da görmek isterseniz en az üç ya da dört gün ayırmak daha rahat bir gezi sağlar. Yavaş gezmeyi seviyorsanız beş güne kadar uzatıp her gün farklı bir bölgeye odaklanabilirsiniz.
Mardin'de taş evlere giriş ücreti var mı?
Taş evlerin büyük kısmı otel, kafe ya da özel mülk olduğu için genel bir giriş ücreti bulunmuyor. Butik otel ya da kafe olarak kullanılan konaklara genellikle misafir olarak girip avluda oturarak mimariyi görmeniz mümkün. Müze ya da medrese olarak hizmet veren bazı tarihi yapılarda ise müze kart ya da bilet uygulaması olabiliyor, kapıdan bilgi alabilirsiniz.
Eski Mardin nasıl gezilir?
Eski Mardin’i gezmenin en güzel yolu yürümek. Zemin yer yer merdivenli ve eğimli olduğundan rahat ayakkabı giymek önemli. Sabah saatlerinde müze ve medreseleri gezip öğleden sonra çarşı sokaklarında, akşamüstü de teras kafelerde manzaranın tadını çıkarabilirsiniz. Harita uygulaması kullanarak sokaklarda kaybolmaktan korkmayın, çoğu yol mutlaka ana caddeye bağlanıyor.
Midyat Mardin'e ne kadar uzaklıkta?
Mardin ile Midyat arasındaki karayolu mesafesi yaklaşık altmış üç kilometre civarında ve özel araçla yol ortalama kırk beş elli dakika sürüyor. Yol genel olarak rahat ve manzaralı, bu yüzden günübirlik gidip gelmek oldukça kolay. Toplu taşıma ile gitmek isterseniz merkezden kalkan minibüsleri kullanabilirsiniz.
Mardin'de araç kiralamak mantıklı mı?
Dara, Deyrulzafaran, Midyat, Mor Gabriel ve Hasankeyf gibi şehir dışı rotaları ekleyecekseniz araç kiralamak büyük avantaj sağlar. Özellikle Budget gibi havalimanı ofisi bulunan firmalarla uçağınızdan iner inmez araca geçip zamandan tasarruf edebilirsiniz. Eski Mardin sokakları için ise aracı otelde bırakıp yürüyerek gezmek en rahatı.
Mardin'de en güzel manzara nereden izlenir?
Zinciriye ve Kasımiye medreselerinin terasları Mezopotamya Ovası’nı en geniş açıyla görebileceğiniz noktalar arasında. Eski Mardin’deki teras kafeler de hem gün doğumu hem gün batımı için çok keyifli. Deyrulzafaran Manastırı çevresindeki tepelerden de manzaraya yukarıdan bakma imkânı bulursunuz. Fotoğraf meraklıları için özellikle gün batımında altın sarısı ışıklar taş evlere çok yakışıyor.
Mardin'de ne yenir? En meşhur yemekleri neler?
Şehrin en bilinen lezzetleri arasında içli köfte, ikbebet, kaburga dolması, sembusek, etli ekmek benzeri kıtır hamur işleri ve baharatlı et yemekleri sayılabilir. Süryani mutfağından gelen üzüm ve badem ağırlıklı tatlılar da mutlaka denenmeli. Sabah kahvaltılarında zahter, çökelek, pekmez ve tandır ekmeği gibi yerel ürünler sıkça karşınıza çıkar. Akşamları ise kaburga dolması ve et yemekleriyle zengin sofralar kurulur.
Mardin'i hangi mevsimde ziyaret etmek daha iyi?
Genel olarak ilkbahar ve sonbahar Mardin için en ideal dönemler. Nisan mayıs aylarında hava ne çok sıcak ne çok soğuk, ayrıca doğa da canlı olduğu için manzaralar çok etkileyici. Eylül ekim aylarında ise yaz kalabalığı azalmış olur, sıcaklık da daha gezilebilir seviyededir. Yaz ortasında giderseniz özellikle öğle saatlerinde gölgeli alanlarda mola vermeyi planlayın.
Mardin'de park yeri bulmak zor mu?
Eski Mardin sokakları hem dar hem de araç trafiği sınırlı olduğu için doğrudan tarihi merkezin içinde park yeri bulmak zaman zaman zor olabilir. Birçok ziyaretçi aracını yeni şehirde ya da teras otoparklarda bırakıp yukarıya servis veya taksiyle çıkmayı tercih ediyor. Butik oteller genellikle misafirleri için küçük otopark alanları veya anlaşmalı otoparklar sunuyor.